Σεισμοί. Νέο σύστημα άμεσου προσδιορισμού του επικέντρου.

Ένα νέο σύστημα αυτόματου προσδιορισμού του επικέντρου των σεισμών εγκαταστάθηκε και λειτουργεί ηδη στο Σεισμολογικό Κέντρο του Πανεπιστημίου της Πάτρας. Με το εν λόγω σύστημα δίνεται μέσα σε πέντε μονο λεπτά από την δόνηση, η εκτίμηση του επικέντρου και του μεγέθους του σεισμού. Το σύστημα θα ελέγχει τους σεισμούς που θα σημειώνονται εντός του δικτύου που καλύπτει το Σεισμολογικό Κέντρο της Πάτρας. Το σύστημα λειτούργησε για πρώτη φορά και με επιτυχία στον σεισμό μεγέθους 5,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, που σημειώθηκε χθές στην θαλάσσια περιοχή της Ζακύνθου. Η χρησιμότητα του εν λόγω συστήματος είναι πολύ μεγάλη αφού θα δώσει την δυνατότητα στις αρμόδιες αρχές να γνωρίζουν αμέσως σχεδόν που είναι η περιοχή του επικέντρου ώστε να κατευθύνουν εκεί άμεσα τις απαιτούμενες δράσεις αντιμετώπισης. Ο καθηγητής σεισμολογίας του Πανεπιστημίου της Πάτρας Α.Τσελέντης δήλωσε ότι είναι καλύτερα να πέσεις λίγο εξω στον άμεσο υπολογισμό του μεγέθους από το να περιμένεις περίπου μια ωρα για να μάθεις που είναι το επίκεντρο και να επέμβεις.
Πιστεύουμε ότι θα ηταν πολύ σημαντικό να επεκταθεί το σύστημα αυτό σε όλα τα σεισμολογικά δίκτυα της χώρας, αν φυσικά το επιτρέψουν οι διαμάχες μεταξύ των επιστημόνων σεισμολόγων, οι οποίες αποτελούν μια τροχοπέδη στην λειτουργία της επιστημονικής κοινότητας του εν λόγω πεδίου στη χώρα μας.

Νέα Διαστημική Παρουσίαση απο το Ευγενίδειο Ιδρυμα.

Αρχίζουν αύριο στο Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου οι προβολές της νέας παρουσίασης με τίτλο «Η Μεγάλη Περιπέτεια». Η νέα αυτή παρουσίαση , εντυπωσιακή όπως και η προηγούμενη, είναι μία ψηφιακή απεικόνιση της περιπέτειας του ανθρώπου στο διάστημα και συνεχίζει ιστορικά από το σημείο οπου σταμάτησε η πρώτη, δηλαδή από τα μέσα της δεκαετίας του 70 μέχρι σήμερα. Μεταξύ των αντικειμένων παρουσίασης περιλαμβάνονται τα ταξίδια των διαστημικών λεωφορείων, η εκπαίδευση και οι συνθήκες διαβίωσης των αστροναυτών στο διάστημα, η λειτουργία και η εξέλιξη των διαστημικών σταθμών όπως οι Σαλιούτ, Σκάϊλαμπ, Μιρ και ο τελευταίος διεθνής διαστημικός σταθμός. Τέλος παρουσιάζονται και οι τελευταίες ανακαλύψεις των τροχιακών διαστημικών τηλεσκοπίων για το Σύμπαν.
Συγχρόνως με την εν λόγω παρουσίαση, λειτουργεί στο Ιδρυμα και έκθεση του Αντώνη Ασπρόμουργου με το όνομα «Η απεραντοσύνη του Ουρανού: Αστρονομικοί χάρτες και Ημερολόγια». Στην έκθεση παρουσιάζονται σε εικαστική αναπαράσταση με πίνακες και γλυπτά, ιστορικά ευρήματα από την Νεολιθική εποχή μέχρι και τον 13ο αιώνα.
Οι παραπάνω εκδηλώσεις του Ιδρύματος Ευγενίδου πραγματοποιούνται στα πλαίσια του εορτασμού του Ετους 2009 ως «Διεθνούς Ετους Αστρονομίας».
Οι ωρες λειτουργίας της έκθεσης είναι Δευτέρα και Τρίτη 09.00-15.00 και τις υπόλοιπες ημέρες της εβδομάδος 09.00-20.00

Ολυμπιάδα Αστρονομίας και Αστροφυσικής. Διακρίσεις για την Ελληνική αποστολή.

Πραγματοποιήθηκε από 17 – 26 Οκτωβρίου στην Τεχεράνη η 3^η Ολυμπιάδα Αστρονομίας και Αστροφυσικής με την συμμετοχή πενταμελών ομάδων από 20 χώρες της Ευρώπης, Ασίας και Ν.Αμερικής. Τις ομάδες αποτελούσαν οι εκατό καλύτεροι μαθητές από ολο τον κόσμο. Την Ελληνική ομάδα αποτελούσαν οι μαθητές  Βαλογιάννης Γεώργιος και Λιούτας Γεώργιος από τα Τρίκαλα, Τσιάρας Αγγελος από την Δράμα, Βουτυράς Ορφέας από την Αθήνα και Μητράκης Αθανάσιος από το Ελληνικό Σχολείο των Βρυξελλών. Της Ελληνικής αποστολής ηγήθηκαν ο Καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του Α.Π.Θ. Γιάννης Σειραδάκης και ο Λέκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Λουκάς Ζαχείλας οι οποίοι σε συνεργασία με τους Καθηγητές του Α.Π.Θ., Χαράλαμπο Βάρβογλη και Κωνσταντίνο Μελίδη, τους φοιτητές του Τμήματος Φυσικής του Α.Π.Θ., Γιάννη Αντωνιάδη και Βασίλη Καραμανάβη και τον ερασιτέχνη αστρονόμο Αριστείδη Βούλγαρη προετοίμασαν την ελληνική αποστολή.

Δύο μαθητές της Ελληνικής αποστολής οι Τσιάρας Α. και Μητράκης Α. απέσπασαν διακρίσεις, ενώ η Ελληνική ομάδα απέσπασε το πρώτο βραβείο ομαδικής άσκησης.

Ψηφιακή φωτογραφία. Βασικές γνώσεις για όλους.

Φωτογραφία είναι το αποτέλεσμα της καταγραφής μιας εικόνας σε κάποιο μέσο από το οποίο μπορεί να αναπαραχθεί. Η καταγραφή από την ανακάλυψη της φωτογραφίας μέχρι πριν λίγα χρόνια γινόταν αποκλειστικά με τον τρόπο που αποκαλείται σήμερα αναλογική φωτογραφία, σε αντιδιαστολή με τον σύγχρονης τεχνολογίας τρόπο που αποκαλείται ψηφιακή φωτογραφία. Η αναλογική φωτογραφία είναι αποτέλεσμα της προσβολής από το φώς μιας ειδικής χημικής επίστρωσης επι ειδικής ταινίας που ονομάζεται φίλμ. Η χημική μεταβολή της επίστρωσης από την προβολή του φωτός, δίνει το αποτέλεσμα της καταγραφής δημιουργώντας αυτό που αποκαλείται αρνητικό φίλμ, το οποίο στη συνέχεια «εμφανίζεται» προκειμένου να δώσει την προς εκτύπωση εικόνα. Η ψηφιακή φωτογραφία είναι αποτέλεσμα της προσβολής από το φώς ενός μεταλλικού πλέγματος ηλεκτροδίων από πυρίτιο, το οποίο οναμάζεται αισθητήρας. Με την προσβολή του φωτός, ενεργοποιούνται τα ελεύθερα ηλεκτρόνια του μετάλλου και δημιουργούν συστοιχίες, ανάλογα με την ένταση και το μήκος κύματος του φωτός. Αυτές οι συστοιχίες καταγράφονται σαν δεδομένα μέσω ενας ψηφιακού μετατροπέα και αυτό που προκύπτει είναι η ψηφιακή φωτογραφία. Η διαδικασία συλλογής, καταμέτρησης και δημιουργίας των συστοιχιών ηλεκτρονίων απαιτεί κάποιο χρόνο, με αποτέλεσμα η αποτύπωση της εικόνας κατά την λήψη να μην είναι ακαριαία όπως στην αναλογική φωτογραφία. Υπολογίζεται ότι κατά την λήψη μιας ψηφιακής φωτογραφίας, για την καταγραφή της απαιτείται χρόνος ενός δευτερολέπτου, ισως και ελάχιστα μεγαλύτερος.
Επειδή τα ηλεκτρόδια του αισθητήρα είναι διατεταγμένα σε τετράγωνα, και η εικόνα καταγράφεται σαν σύνολο μικροσκοπικών τετραγώνων, όπως οι ψηφίδες ενός μωσαϊκού. Τα τετράγωνα αυτά ονομάζονται pixels (picture elements). Τα pixels συνενώνονται και σχηματίζουν την ψηφιακή φωτογραφία, επομένως οσα περισσότερα pixels υπάρχουν σε μια φωτογραφία, τόσο καλύτερης ποιότητας είναι αυτή. Αν αρχίσουμε να μεγενθύνουμε μια φωτογραφία, οσο προχωρούμε σε μεγαλύτερη μεγένθυνση, τόσο θα αρχίζουν να ξεχωρίζουν μεταξύ τους τα pixel.
Για κάθε ψηφιακή φωτογραφία υπάρχουν τρία χαρακτηριστικά μεγέθη που προσδιορίζουν τις ιδιότηές της. Αυτά είναι :
Το πλήθος των pixels που υπάρχουν σε μια συγκεκριμένη επιφάνεια της φωτογραφίας ονομάζεται ανάλυση (resolution) και εκφράζεται σε pixel ανα ιντσα (ppi).
Ο συνολικός αριθμός των pixels που αποτελούν την φωτογραφία και ονομάζονται μέγεθος της φωτογραφίας, μετρούμενο σε pixel.
Το γεωμετρικό μέγεθος της φωτογραφίας όπως θα εκτυπωθεί και εκφράζεται σε ιντσες.
Για κάθε φωτογραφία, τα τρια παραπάνω μεγέθη βρίσκονται μεταξύ τους στην σχέση ότι : Το γεωμετρικό μέγεθος της φωτογραφίας που θα εκτυπωθεί ισούται με την ανάλυση πολλαπλασιασμένη επι το μέγεθος σε pixel. Αν δηλαδή μια φωτογραφία εχει μέγεθος 1200Χ1800 pixel και τυπωθεί με ανάλυση 300 ppi τότε το γεωμετρικό μέγεθος εκτύπωσης θα είναι 4Χ6 ιντσες (1200/300=4 και 1800/300=6). Η σχέση αυτή πρέπει πάντα να ισχύει γι΄αυτό αν κάποιο από τα παραπάνω μεγέθη θα αλλάξει τότε θα αλλάξουν και τα άλλα (το ένα η και τα δυο) ώστε να συνεχίσει να ισχύει η σχέση.
Όταν θέλουμε να αλλάξουμε το μέγεθος μιας φωτογραφίας, δεν πρέπει να αλλάξουμε το μέγεθος αυτής σε pixel, γιατί αυτό εχει σαν αποτέλεσμα την μείωση της ποιότητας. Βασικά για την εκτύπωση μιας φωτογραφίας δεν χρειάζεται να επέμβουμε στα μεγέθη αυτά γιατί αυτό το κάνουν αυτόματα οι εκτυπωτές. Στο μόνο που μπορούμε να επέμβουμε είναι η ανάλυση της οποίας την τιμή πρέπει να κρατήσουμε στα 300 ppi κατ΄ελάχιστον για συνήθεις καλής ποιότητας εκτυπώσεις. Για φωτογραφίες που θα χρησιμοποιηθούν στο διαδίκτυο, η ανάλυση των 72 ppi είναι ικανοποιητική.
Η καταγραφή των εικόνων στην μνήμη των ψηφιακών μέσων (φωτογραφικές μηχανές, κάμερες κλπ) γίνεται με ψηφία, εξ ου και η ονομασια «ψηφιακή». Κάθε 8 ψηφία αποτελούν μια ακολουθία που ονομάζεται byte. Στις ασπρόμαυρες εικόνες κάθε pixel αποτελείται από ένα byte, ενώ στις έγχρωμες κάθε pixel αποτελείται από 3 bytes. Ετσι αν μια έγχρωμη φωτογραφία είναι διαστάσεων 1200Χ1800 pixel, ο χώρος που θα καταλάβει στη μνήμη του αποθηκευτικού μέσου θα είναι 1200Χ1800=2.160.000 pixel και επι 3 δίνει 6.480.000 bytes η 6,48 ΜΒ. Το μέγεθος αυτό είναι πολύ μεγάλο με αποτέλεσμα να μην υπάρχει δυνατότητα αποθήκευσης πολλών φωτογραφιών στη μνήμη. Το πρόβλημα αυτό λύθηκε με την χρήση ενός συστήματος που κάνει συμπίεση της φωτογραφίας μόλις τραβηχτεί, ώστε να περιέχει λιγότερα pixel και επομένως να καταλαμβάνει λιγότερο χώρο. Το σύστημα της συμπίεσης είναι το γνωστό JPEG (Joint Photographic Experts Group) το οποίο χρησιμοποιεί μια αλγοριθμική μέθοδο εξέτασης ολων των pixel και προσδιορίζει ποια εξ αυτών δεν επηρεάζουν σημαντικά την εμφάνιση της εικόνας αν λείπουν και τα διαγράφει. Η λειτουργία της συμπίεσης μπορεί να ρυθμιστεί σε 3 ποιότητες τελικής εικόνας, υψηλή, μέτρια, χαμηλή. Την ρύθμιση αυτή εχουν ολες οι ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές, προσφέροντας την δυνατότητα επιλογής του συνολικού αριθμού των φωτογραφιών που χωράει η μνήμη, αλλά εις βάρος της ποιότητας των εικόνων. Πρέπει βέβαια να τονίσουμε ότι αν δούμε την ιδια φωτογραφία με συμπίεση και χωρίς συμπίεση, δεν πρόκειται να παρατηρήσουμε καμμία διαφορά στην ποιότητα. Η διαφορές φαίνονται μόνο στις ειδικές επεξεργασίες και αναλύσεις των εικόνων.
Τέλος να πούμε δυο λόγια και για την ανάλυση που προσφέρουν οι φωτογραφικές μηχανές στο εμπόριο. Όταν μια φωτογραφική μηχανή λέμε ότι είναι 5 megapixel, αυτό σημαίνει ότι χωράει να καταγράψει κατά μέγιστο 5 εκατ. pixel για κάθε φωτογραφία. Οι πρώτες μηχανές εφθαναν τα 3 megapixel ενώ σήμερα διατίθενται για μεν ερασιτεχνική χρήση μέχρι και 15, ενώ για επαγγελματική έχουν ξεπεράσει και τα 20 megapixel. Oσα περισσότερα «megapixel» προσφέρει η μηχανή, τόσο καλύτερη είναι αφού θα καταγράψει καλύτερη ποιότητα εικόνας. Είναι λάθος όμως να πιστεύουμε ότι αυτό είναι το μόνο κριτήριο για να προμηθευτούμε φωτογραφική μηχανή και εφ΄οσον έχουμε πολλά megapixel, θα βγάζουμε και πολύ καλές φωτογραφίες. Όπως ειπαμε και παραπάνω, κανείς μας δεν θα διακρίνει την διαφορά στην ιδια φωτογραφία με διαφορά ανάλυσης η συμπίεσης. Για καλές φωτογραφίες πρέπει να ασχοληθεί κανείς  και με άλλα θέματα που αφορούν την φωτογραφία, τα οποία όμως δεν είναι αντικείμενο του παρόντος.

Βραβεία Νόμπελ. Ο ιδρυτής τους και η ιστορία τους.

Διαβάζουμε κάθε χρόνο για την απονομή των βραβείων Νόμπελ σε επιστήμονες που διακρίθηκαν για τις πρωτοποριακές εργασίες τους στον τομέα της επιστήμης τους. Ποιός ηταν ο Νόμπελ και πως καθιερώθηκαν τα βραβεία ; Ο Αλφρεντ Μπέρναρντ Νόμπελ (Alfred Bernhard Nobel) γεννήθηκε στη Στοκχόλμη της Σουηδίας στις 21 Οκτωβρίου 1833. Όταν ηταν 9 ετών, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Πετρούπολη της Ρωσίας οπου έλαβε αξιόλογη παιδεία. Σε ηλικία 16 ετών ηταν ηδη χημικός και μιλούσε Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά και Ρωσικά.Το 1850 πηγε στο Παρίσι οπου έμεινε ένα χρόνο για τελειωποίηση των σπουδών του στην χημεία και στησυνέχεια έμεινε αλλα 4 χρόνια στις ΗΠΑ οπου εργάστηκε δίπλα στον μηχανικό Ερικσον.Επιστρέφοντας στην Πετρούπολη ασχολήθηκε με το εργοστάσιο του πατέρα του μέχρι το 1859 που το εργοστάσιο έκλεισε και αυτός επέστρεψε στη Στοκχόλμη οπου ασχολήθηκε με την βιομηχανική ανάπτυξη εκρηκτικών με βάση την νιτρογλυκερίνη. Από ένα τυχαίο γεγονός ανακάλυψε την δυνατότητα ανάμιξης της υγρής νιτρογλυκερίνης με ένα αδρανές υλικό (γη διατόμων) που την έκανε ασφαλή για μεταφορά και διαχείριση. Ετσι ειχε ανακαλύψει την δυναμίτιδα. Στην συνέχεια ανακάλυψε και τον πυροκροτητή με τον οποίο μεταδίδεται η έκρηξη στην δυναμίτιδα στον επιθυμητό χρόνο. Τις εφευρέσεις του αυτές κατοχύρωσε με διπλώματα ευρεσιτεχνίας στην Βρετανία το 1867 και στις ΗΠΑ το 1868. Η βιομηχανική εκμετάλλευση των εφευρέσεών αυτών του απέφερε μια τεράστια περιουσία. Δεν παντρεύτηκε ποτέ και πέθανε στο Σαν Ρέμο της Ιταλίας το 1896. Πίστευε ότι η καταστρεπτική δύναμη των εφευρέσεών του θα έκανε τους ανθρώπους να σταματήσουν τους μεταξύ τους πολέμους. Για τον λόγο αυτόν, με την διαθήκη του διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του για την απονομή οικονομικών βραβείων στους επιστήμονες που θα εργαζόταν για να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης της παγκόσμιας κοινότητας. Ετσι καθιερώθηκαν τα βραβεία σε 5 βασικούς επιστημονικούς κλάδους (Φυσικής, Χημείας, Φυσιολογίας-Ιατρικής, Λογοτεχνίας, Ειρήνης) και από το 1969 προστέθηκε και αυτό της Οικονομίας. Σύμφωνα με την διαθήκη του Νόμπελ, τα βραβεία απονέμονται από την Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών (Φυσικής, Χημείας, Οικονομικών), από το Βασιλικό Καρολίνειο Ιατροχειρουργικό Ινστιτούτο (Φυσιολογίας-Ιατρικής), από την Σουηδική Ακαδημία (Λογοτεχνίας) και από την Νορβηγική Επιτροπή Νομπέλ (Ειρήνης).